GSound RTA

Cài đặt và mở app lần đầu

1. Điện thoại Android: bấm nút "Tải trên Google Play" ở đầu trang, hoặc mở Google Play và tìm "GSound RTA". Đang xem trang này trên máy tính thì quét mã QR bằng camera điện thoại.
2. iPhone: bấm nút App Store ở đầu trang. Bản iPhone chạy màn ngang.
3. Mở app, bấm nút micro ở thanh trên cùng. Lần đầu máy hỏi quyền dùng micro: chọn Cho phép. Lỡ bấm từ chối thì app hiện nút "Mở cài đặt": vào mục Quyền và cho phép micro.
4. Muốn đổi ngôn ngữ: bấm biểu tượng bánh răng (Cài đặt), mục Ngôn ngữ, chọn Theo ngôn ngữ của máy, Tiếng Việt hoặc English.

Thanh trên cùng có số dB đang đo và bốn nút:

Các màn đo nằm ở thanh tab: Chống hú, RTA, FFT, Thác nước, Máy phát. Xoay ngang điện thoại thì đồ thị rộng hơn.

Dò và chống hú

Micro hú khi nó thu lại tiếng của chính loa, tiếng đó được khuếch đại tiếp rồi lại vào micro, thành tiếng ù hoặc rít kéo dài ở một tần số. Muốn micro to mà không hú, phải tìm đúng tần số đó và giảm nó trên EQ. Màn Chống hú làm phần tìm: app nghe tiếng trong phòng, báo tần số đang hú và nút EQ cần kéo.

Các bước dò hú

1. Tắt nhạc, nhờ mọi người giữ yên lặng.
2. Để micro ở chỗ người hát hay đứng, hướng như lúc hát. Đặt điện thoại gần đó.
3. Hạ âm lượng micro xuống thấp, bấm nút micro trong app rồi chờ vài giây để app nghe tiếng nền của phòng.
4. Tăng từ từ âm lượng micro (núm master micro trên vang số hoặc mixer).
5. Khi app báo ĐANG HÚ: giảm ngay âm lượng micro, rồi cắt EQ đúng tần số app chỉ.
6. Tăng âm lượng tiếp. Lặp lại tới khi micro đủ to mà không hú. Thường chỉ cần cắt 3–5 tần số.
7. Đừng cắt quá sâu hay quá rộng: giọng sẽ mỏng, mất tự nhiên.

Đọc ô báo hú

Cắt EQ theo gợi ý của app

Khi ĐANG HÚ, ô báo ghi hai dòng, ví dụ "EQ 31 band: kéo nút 2.5k xuống 6 dB" và "PEQ: 2480 Hz, Q 8–10, cắt 6 dB".

• Dàn chỉnh bằng EQ 31 band (31 nút kéo trên vang số, mixer hoặc trong phần mềm chỉnh vang): kéo đúng nút app chỉ xuống số dB app ghi.
• Dàn có PEQ (EQ chỉnh được tần số và độ rộng): đặt tần số như app ghi, Q 8–10. Q lớn thì chỉ cắt một khe hẹp quanh tần số hú, giọng hát gần như không đổi.

Mỗi tần số đã hú được lưu ở mục "Các tần số đã hú", kèm số lần hú, để cắt lần lượt. Bấm Xóa khi muốn dò lại từ đầu. Nút "Hướng dẫn" ở mục này mở lại các bước dò hú ngay trong app.

Chọn độ nhạy

Ô Độ nhạy có Cao, Vừa, Thấp. Vừa hợp với đa số phòng. Phòng ồn, có người nói chuyện mà app báo nhầm thì chọn Thấp. Cao báo sớm hơn nhưng dễ báo nhầm hơn.

Vì sao app ít báo nhầm tiếng quạt, tiếng nói chuyện

App chỉ coi một âm là tiếng hú khi âm đó nổi hẳn so với các tần số quanh nó, kéo dài, không phải tiếng hát hay nốt nhạc, và mới xuất hiện. Tiếng quạt, tiếng ù điện có sẵn từ trước nên không bị tính. Vì vậy app cần vài giây đầu để nghe tiếng nền của phòng, và lúc dò hú nên giữ phòng yên lặng.

Xem phổ âm thanh: RTA, FFT, Thác nước

RTA

Màn RTA chia âm thanh thành các cột từ trầm (bên trái) tới cao (bên phải). Chọn chia theo 1/1, 1/3, 1/6 hoặc 1/12 octave. Chọn 1/3 octave thì có 31 cột, trùng 31 nút của EQ 31 band: cột nào cao hẳn thì nút EQ đó đang to quá.

• Cách dùng hay gặp: phát pink noise qua dàn (màn Máy phát), đặt điện thoại ở chỗ người nghe, xem các cột. Dàn đều thì các cột gần bằng nhau; cột cao hẳn là khúc đó to quá, cột thấp hẳn là khúc đó bị hụt.
• Giữ đỉnh: vạch nhỏ trên mỗi cột ghi mức cao nhất đã đo. Bấm "Xóa đỉnh" để đo lại.
• Chạm vào một cột để xem tần số và mức của cột đó.

FFT

Màn FFT vẽ chi tiết từng tần số, dùng khi cần đọc đúng tần số của một âm. App tự tìm đỉnh lớn nhất và ghi ở trên đồ thị (ví dụ "Đỉnh lớn nhất: 2,48 kHz"). Chạm vào đồ thị để đặt con trỏ, đọc tần số và mức ở chỗ đó.

Cỡ FFT lớn thì đọc tần số chính xác hơn nhưng đồ thị phản ứng chậm hơn. Cửa sổ và Trung bình: chưa quen thì để mặc định.

Thác nước

Màn Thác nước hiện khoảng 10 giây gần nhất, mới nhất ở bên phải, màu càng sáng là tiếng càng to. Vệt sáng nằm ngang, kéo dài thường là tiếng hú; giọng hát là các vệt lượn lên xuống. Màn này giúp thấy tần số nào hú đi hú lại.

Toàn màn hình và dừng hình

Nút ở góc trên phải mỗi đồ thị mở toàn màn hình: chỉ còn đồ thị và số đo chính. Bấm nút thoát hoặc phím quay lại để ra. Nút Dừng hình ở thanh trên giữ nguyên đồ thị để đọc số.

Phát tín hiệu thử: màn Máy phát

Nối điện thoại vào mixer, vang số bằng dây jack (cổng tai nghe hoặc bộ chuyển USB-C sang 3,5 mm) hoặc cáp USB. Bluetooth có độ trễ và bị nén tiếng: phát pink noise tạm được, nhưng không chuẩn. Ô Mức chỉnh độ to của tín hiệu, 0 dBFS là mức lớn nhất điện thoại phát ra.

Lưu ý an toàn cho loa

• Hạ fader hoặc master xuống thấp trước khi phát, rồi mới tăng từ từ.
• Phát pink noise to và lâu có thể cháy củ treble. Chỉ cần to hơn tiếng ồn trong phòng một chút.
• Sine tần thấp (dưới 40 Hz) dễ làm loa sub chạm đáy, đừng phát to.

Đồng hồ dB và hiệu chuẩn

Số lớn ở thanh trên là mức âm thanh lúc này. LAeq là mức trung bình từ lúc bắt đầu đo, LAmax là mức lớn nhất. Chữ QUÁ TẢI hiện khi micro điện thoại thu quá mức chịu được, số đo lúc đó không còn đúng: đưa điện thoại ra xa loa.

Chạm vào số dB để đổi trọng số: A gần với tai người, dùng đo độ ồn; C giữ nhiều tiếng trầm hơn, hợp đo nhạc to; Z không lọc.

Chưa hiệu chuẩn thì số đo là dBFS, tức so với mức lớn nhất micro điện thoại thu được, chỉ dùng để so sánh trước và sau khi chỉnh. Muốn đọc dB SPL như máy đo âm thanh: vào Cài đặt, mục Hiệu chuẩn dB SPL, bật "Hiện số theo dB SPL". Đặt điện thoại sát một máy đo dB chuẩn, phát pink noise vừa phải, chỉnh mức bù tới khi số dB(A) của app khớp với máy đo.

Micro và micro đo USB

App tự chọn cách thu tiếng ít bị máy xử lý nhất, và tắt tự chỉnh âm lượng, khử ồn nếu máy có gắn sẵn. Xem máy có hỗ trợ thu "không xử lý" không: Cài đặt, mục Thông tin thu âm. Máy không hỗ trợ vẫn dò hú tốt, chỉ có số đo ở tiếng rất trầm và rất cao có thể bị máy lọc bớt.

Muốn đo chính xác hơn khi chỉnh EQ cả dàn, dùng micro đo USB (ví dụ miniDSP UMIK-1):

• Android: cắm qua cáp OTG, rồi chọn micro ở Cài đặt, mục Thiết bị thu.
• iPhone: cắm qua cổng USB-C, hoặc bộ chuyển Lightning sang USB 3.

Không dùng micro, tai nghe Bluetooth để đo: tiếng bị nén, chất lượng thấp.